Höstmys - szwedzki sposób na przytulną jesień
Höstmys to jedno z tych szwedzkich słów, które idealnie pasują do chłodniejszych dni: oznacza przyjemny, spokojny jesienny klimat, w którym jest miejsce na ciepłe światło, coś dobrego, spacer, koc i oczywiście książki po szwedzku.
Dni stają się krótsze, wieczory chłodniejsze, a coraz częściej zamiast kolejnego wyjścia mamy ochotę zostać w domu. To właśnie ten moment w roku, kiedy szczególnie dobrze brzmi szwedzkie słowo höstmys. Nie opisuje jednej konkretnej czynności. To raczej sposób na jesień - tworzenie wokół siebie atmosfery, dzięki której ciemniejsza i chłodniejsza część roku staje się po prostu przyjemniejsza.
Höstmys może oznaczać spokojny wieczór przy świecach, spacer w chłodnym powietrzu, pieczenie czegoś dobrego albo kilka godzin spędzonych z książką. I właśnie dlatego tak łatwo dopasować je do siebie. Nie ma jednej obowiązkowej recepty na idealny jesienny wieczór.
Co znaczy höstmys po szwedzku?
Słowo höstmys składa się z dwóch części: höst, czyli „jesień”, oraz mys. Tę drugą część znacznie trudniej oddać jednym polskim słowem. Mys kojarzy się z czymś przyjemnym, spokojnym i przytulnym - czasem spędzanym w miłej atmosferze, samemu albo z innymi.
Właśnie dlatego dosłowne tłumaczenie nie oddaje całego charakteru tego słowa. Höstmys to bardziej jesienny nastrój niż konkretna aktywność. Można stworzyć go w domu, w kawiarni, podczas weekendu poza miastem albo po powrocie ze spaceru, kiedy za oknem robi się już ciemno.
Szwedzki bardzo chętnie tworzy podobne złożenia ze słowem mys. Temu poświęcimy osobny wpis, bo poza höstmys można spotkać również między innymi fredagsmys, kvällsmys czy julmys.
Jak wygląda höstmys w praktyce?
• Ciepłe światło i spokojny wieczór w domu. Jesienią nie potrzeba wiele, żeby zwykły wieczór nabrał innego charakteru. Przygaszone światło, mała lampka, świeca i brak planów na kolejne kilka godzin potrafią zupełnie zmienić atmosferę. Höstmys nie musi oznaczać specjalnie przygotowanej okazji - często chodzi właśnie o docenienie zwykłego wieczoru.
• Coś ciepłego i coś dobrego. Kawa, herbata, kakao, świeżo upieczone ciasto albo kolacja przygotowana bez pośpiechu dobrze wpisują się w jesienny klimat. Nie chodzi przy tym o konkretną potrawę czy napój, ale o sam moment zatrzymania się i zrobienia czegoś tylko dlatego, że jest przyjemne.
• Jesienny spacer i powrót do ciepłego domu. Höstmys wcale nie oznacza spędzania całej jesieni na kanapie. Chłodne powietrze, zmieniające kolor drzewa, las albo krótki spacer po mieście mogą być jego częścią - szczególnie kiedy później można wrócić do ciepłego wnętrza.
• Książka, koc i wieczór bez planu. Czytanie idealnie pasuje do höstmys. Może to być książka, którą znamy od lat i do której chcemy wrócić, lekka powieść feel-good albo kryminał, od którego trudno się oderwać. Jeśli uczysz się szwedzkiego, jesienny wieczór jest też dobrą okazją, żeby częściej sięgać po książki po szwedzku.
Katt på recept - książka stworzona na höstmys
Ciepła, zabawna i trochę surrealistyczna. „Katt på recept” Syou Ishidy opowiada o tajemniczej klinice, która swoim pacjentom zamiast lekarstw przepisuje... koty.
Każde zwierzę trafia do osoby, która potrzebuje pomocy, choć nie zawsze takiej, jakiej sama się spodziewa. To szwedzkie wydanie japońskiego bestsellera łączy humor, emocje i historie o samotności, relacjach i potrzebie bliskości.
Co czytać po szwedzku podczas höstmys?
Nie istnieje jeden gatunek, który najlepiej pasuje do jesiennego wieczoru. Wszystko zależy od tego, czego akurat potrzebujesz. Jeśli ma być spokojnie, lekko i trochę pokrzepiająco, dobrym wyborem będzie literatura obyczajowa i książki w klimacie feel-good. Historie skupione na relacjach, codziennym życiu i bohaterach, z którymi łatwo się zżyć, dobrze pasują do wieczoru spędzonego w domu.
W sklepie znajdziesz literaturę obyczajową po szwedzku, w tym współczesne powieści, klasykę i prostsze książki lättläst. Możesz sięgnąć po coś zupełnie nowego albo wrócić do autora, którego już znasz.
A jeśli jesienny wieczór powinien mieć trochę więcej napięcia? Wtedy trudno o bardziej naturalny wybór niż szwedzki kryminał. Mroczne śledztwa, niewielkie skandynawskie miejscowości, długie wieczory i atmosfera niepokoju tworzą zupełnie inny rodzaj höstmys - mniej łagodny, za to bardzo wciągający.
W kategorii kryminały po szwedzku znajdziesz zarówno znanych szwedzkich autorów, jak i współczesne thrillery oraz łatwiejsze wydania. To dobry kierunek szczególnie wtedy, gdy zależy Ci na książce, która szybko wciąga w fabułę i sprawia, że chce się przeczytać jeszcze jeden rozdział.
Höstmys i książki, do których chce się wracać
Jesień sprzyja również powrotom. Nie zawsze trzeba wybierać nowość. Czasem najlepszą książką na chłodny wieczór okazuje się historia, którą dobrze znamy - przeczytana kiedyś po polsku, zapamiętana z dzieciństwa albo znana z ekranizacji.
To może być jedna z książek o Muminkach Tove Jansson, powieści dla dzieci Astrid Lindgren albo Harry Potter po szwedzku. Znajomość bohaterów i fabuły zmienia sposób czytania: można bardziej skupić się na języku, detalach i atmosferze, zamiast zastanawiać się przez cały czas, co wydarzy się dalej.
Właśnie takie książki świetnie wpisują się w höstmys. Są znajome, pozwalają zwolnić i nie wymagają od jesiennego wieczoru niczego więcej niż trochę czasu.
Dlaczego höstmys tak dobrze pasuje do jesieni?
Jesień łatwo traktować wyłącznie jako etap pomiędzy latem a zimą: robi się ciemniej, chłodniej i coraz częściej pada. Höstmys odwraca tę perspektywę. Zamiast skupiać się na tym, czego o tej porze roku zaczyna brakować, zwraca uwagę na rzeczy, które właśnie teraz stają się przyjemniejsze.
Wieczór w domu nie musi oznaczać, że „nic się nie dzieje”. Może być planem samym w sobie. Spacer nie musi prowadzić do konkretnego celu. A książka nie musi być kolejnym zadaniem do wykonania czy pozycją do odhaczenia z listy.
W tym sensie höstmys nie jest szczególnie skomplikowanym konceptem. Być może właśnie dlatego tak łatwo go polubić. Wystarczy znaleźć własny sposób na tę część roku.
Stwórz własne höstmys
Dla jednej osoby będzie to świeca, koc i spokojny wieczór. Dla drugiej spacer, gorąca kawa i kilka stron książki przed snem. Ktoś inny wybierze spotkanie z przyjaciółmi albo weekend poza miastem. Nie ma jednego prawidłowego höstmys.
Jeśli w Twojej wersji jesiennego wieczoru jest miejsce na czytanie, zajrzyj do naszej kategorii książki po szwedzku. Znajdziesz tam literaturę obyczajową, kryminały, lättläst, klasykę, fantastykę, książki dla dzieci i wiele innych tytułów w języku szwedzkim.
Bo może höstmys nie polega na tym, żeby jesień przeczekać. Chodzi o to, żeby uczynić z niej przyjemny, przytulny czas przygotowań do zimowego odpoczynku.
