Kawa w Szwecji jest nieodłącznym elementem kultury i życia codziennego. Szwedzi mają wyjątkowy stosunek do tego napoju, który jest głęboko zakorzeniony w ich tradycjach i codziennych rytuałach. W tym artykule dowiesz się więcej na temat historii kawy, jej wpływu na szwedzkie zwyczaje oraz jaka jest kultura picia kawy w Szwecji?
HISTORIA KAWY W SZWECJI
Kawa dotarła do Szwecji w XVII wieku. Pierwszym Szwedem, który jej spróbował był Claes Rålamb i uważał, że była niesmaczna ze względu na gorzki smak. Napój ten nie cieszył się dużym zainteresowaniem i był wtedy używany głównie do celów leczniczych. Wzrost zainteresowania kawą w Szwecji nastąpił prawdopodobnie dopiero na początku XVIII wieku dzięki szwedzkiemu królowi Karolowi XII. Ze swojej podróży do Turcji przywiózł tradycyjny turecki tygielek do przyrządzania kawy i w ten sposób kawa zaczęła zdobywać popularność.
Pierwsza kawiarnia pojawiła się w Sztokholmie na początku XVIII wieku a w 1728 roku istniało już 15 kawiarni. Różniły się one od współczesnych kawiarni, ponieważ oferowały więcej alkoholu niż samej kawy.
Ze względu na to, że kawa nie była uprawiana w Szwecji rząd nałożył na nią wysokie podatki mając nadzieję, że Szwedzi zaczną wspierać krajową gospodarkę. Kolejnym powodem niezadowolenia władz było to, że serwowanie alkoholu, który był tańszy od kawy w kawiarniach prowadziło do częstych bójek. Jednak kawa nadal cieszyła się dużą popularnością co sprawiło, że rząd wprowadził zakaz jej spożywania w 1756 roku. Pomimo tego powstawały kolejne kawiarnie więc zakaz został ostatecznie zniesiony w około 1820 roku.
Kawa stała się ponownie produktem luksusowym podczas I i II wojny światowej. Wojna utrudniała transport towarów, co powodowało niedobory kawy w Szwecji. Wprowadzono wtedy racjonowanie kawy, a jako substytut próbowano używać innych surowców, takich jak korzeń cykorii czy mniszka lekarskiego.
W XIX wieku kawa zyskała na popularności jako napój towarzyski, a kobiety zaczęły organizować w domach kawowe spotkania, które były okazją do relaksu i społecznych interakcji. Ważne były różnorodne ciasta i wypieki, a te spotkania pozwalały gospodarstwom domowym zaprezentować swoje umiejętności kulinarne.
Kiedy w XX wieku kawiarnie przestały już serwować alkohol i zaczęła dominować tam kawa oraz zaczęto serwować także przeróżne wypieki, ciastka i bułeczki, tradycja przeniosła się ze spotkań domowych do kawiarni.
Szwecja znajduje się w pierwszej dziesiątce na liście krajów, gdzie spożywa się najwięcej kawy.
Szwedzi wypijają średnio 8 kg kawy na osobę rocznie co przekłada się na około 3 filiżanki dziennie.
DLACZEGO SZWEDZI TAK KOCHAJĄ KAWĘ
Tradycje związane kawą w Szwecji wywodzą się z kilku czynników m.in.: handlowych, historycznych, klimatycznych oraz społecznych, które ukształtowały codzienne życie w tym kraju i szwedzkie zwyczaje kawowe.
Jednym z powodów, dla których Szwedzi piją tak dużo kawy, jest surowy skandynawski klimat. Długie, mroźne zimy oraz krótkie dni sprzyjają uczuciu zmęczenia i braku energii. W takich warunkach kawa staje się naturalnym wyborem – jest nie tylko sposobem na pobudzenie, ale także ciepłym napojem, który rozgrzewa w chłodne dni.
Kawa z czasem zyskała szczególne miejsce w szwedzkiej kulturze, stając się integralnym elementem codziennego życia, takich jak fika.
CZYM JEST SZWEDZKA FIKA?
Słowo “fika” jest znane od co najmniej 1910 roku i zostało utworzone przez odwrócenie sylab: kaffi > fika.
Początkowo używano go jako potocznego słowa na przerwę na kawę, ale z czasem „fika” zaczęła oznaczać coś znacznie więcej niż tylko picie kawy. Dodatki zaczęły być równie istotne – w końcu, czy można wyobrazić sobie przerwę na kawę bez cynamonowej bułeczki lub innego wypieku?
Jednak fika to nie tylko szwedzka tradycja picia kawy i jedzenia przekąsek. Chodzi również o całą otoczkę - interakcje społeczne podczas przerwy, spotkania z bliskimi i relaks.
Może ona odbywać się w różnych porach dnia - zarówno przed południem jak i po południu oraz w różnych miejscach - w domach, pracy i kawiarniach. W szwedzkich biurach posiadanie ekspresu do kawy oraz przerwa na kawę są postrzegane jako naturalna część codziennego rytmu pracy.
Podczas fiki w miejscu pracy chodzi o budowanie relacji, wymianę pomysłów i integrację zespołu. Przerwa na kawę nie tylko poprawia atmosferę w pracy i zmniejsza stres, ale także poprawia produktywność i wzmacnia poczucie wspólnoty, co czyni ją ważnym elementem szwedzkiej kultury zawodowej.
Fika - szwedzka tradycja picia kawy najczęściej odbywa się w kawiarniach, które są równie powszechne w małych miasteczkach, jak i w dużych miastach. Są one najczęstszym miejscem na fikę nie z powodu samej kawy, ale o całą atmosfery, jaką kawiarnie oferują. To przytulne, ciepłe miejsca, które zachęcają do zatrzymania się na chwilę, do oderwania się od pośpiechu dnia codziennego i spędzenia czasu w towarzystwie bliskich. Stanowią one przestrzeń, gdzie podczas delektowania się kawą można się zrelaksować, porozmawiać i zacieśniać więzi z innymi.
KAWA I WYPIEKI PO SZWEDZKU
Jaką kawę pije się w Szwecji? Najbardziej popularna jest “bryggkaffe” czyli szwedzka kawa parzona metodą przelewową. Jest ona parzona zarówno w kawiarniach, restauracjach, jak i w domu. Szwedzkie kawiarnie oprócz serwowania kawy przelewowej przyciągają także miłośników espresso, cappuccino i latte, które także są popularnym wyborem wśród klientów.
Szwedzka kawa filtrowana wyróżnia się mocą i intensywnym smakiem. W domach często używa się klasycznych ekspresów przelewowych, które pozwalają na zaparzenie większej ilości kawy naraz – idealnie na fikę z rodziną lub przyjaciółmi. Popularne kawy w szwedzkich kawiarniach to zazwyczaj kawy z przelewu, z filtra, parzone metodą V60.
Jak parzyć szwedzką kawę?
Najbardziej popularnymi sposobami przygotowywania kawy w Szwecji są:
- Przelew - polega na powolnym przelewaniu gorącej wody przez zmieloną kawę, która znajduje się w filtrze umieszczonym nad naczyniem. Proces ten pozwala na kontrolowanie czasu parzenia oraz ilości wody, co daje możliwość wydobycia z kawy pełni smaku i aromatu
- Kokkaffe - tradycyjna szwedzka metoda parzenia kawy, polegająca na gotowaniu grubo mielonej kawy bezpośrednio w wodzie. Szwedzkie przepisy na kawę nie różnią się znacznie od tych powszechnie znanych. Wodę doprowadza się do wrzenia, dodaje kawę i gotuje przez kilka minut. Następnie kawa odstawiana jest, aby fusy opadły na dno. Gotowy napój przelewa się do filiżanek, unikając fusów. Jest to prosty sposób, który daje mocny, intensywny smak.
A jakie przekąski najczęściej są wybierane podczas przerwy na kawę w Szwecji?
Najbardziej popularne są “kanelbullar” - cynamonowe bułeczki posypane perlistym cukrem oraz ich kardamonowa wersja - “kardemummabullar”. Z ciast często wybierane są “kladdkaka” - ciasto czekoladowe, “prinsesstårta” - tort z biszkoptu, malinowego dżemu i budyniu przykryty warstwą zielonego marcepanu. Z mniejszych przekąsek często do fiki wybierane są “chokladbollar” - czekoladowe kuleczki oraz “dammsugare” - marcepanowe pralinki.
JAKA KAWA ZE SZWECJI?
Szwedzi jako że są jednymi z największych konsumentów kawy na świecie, mają swoje renomowane marki, które zdobyły uznanie zarówno w kraju, jak i za granicą.
Liczba palarni kawy w Szwecji rośnie z każdym rokiem. Od 2010 roku mikropalarnie zyskują na popularności, a coraz więcej kawiarni decyduje się na palenie własnej kawy.
Najlepsze marki kawy ze Szwecji są dobrze znane także za granicą, a wśród nich szczególne miejsce zajmują:
- Gevalia - jedna z najbardziej rozpoznawalnych szwedzkich marek. Została założona w 1853 roku w Gävle i jest jedną z największych palarni kawy w Skandynawii. Gevalia oferuje szeroką gamę produktów, od kaw mielonych po kawy ziarniste, kapsułki oraz kawy smakowe. Przeważnie jest to szwedzka kawa ciemno palona.
- Löfbergs - ma długą tradycję na rynku kawy. Została założona w 1906 roku w Karlstad. To jedna z najbardziej znanych marek a w jej ofercie znajduje się również szwedzka kawa organiczna, produkowana zgodnie z zasadami zrównoważonego rozwoju. Löfbergs słynie z dbałości o środowisko oraz fair trade, co sprawia, że jest ceniona nie tylko za smak, ale także za zrównoważone podejście do produkcji.
- Zoégas - znana jest z wysokiej jakości mieszanek kawy i technik palenia. Specjalizuje się w ciemno palonych kawach o intensywnym smaku. Szwedzkie metody palenia kawy, stosowane przez Zoégas, nadają kawie wyjątkowy charakter, który przyciąga miłośników mocnych, wyrazistych napojów.
- Arvid Nordquist Classic mellan - popularna marka kawy, założona w 1884 roku w Sztokholmie, znana z wysokiej jakości swoich produktów. Marka oferuje szeroką gamę kaw, w tym organicznych i Fairtrade, które zdobyły liczne nagrody.
-
Johan & Nyström - szwedzka palarnia kawy założona w 2004 roku, która szybko zdobyła uznanie za jakość i innowacyjne podejście. Specjalizuje się w kawach speciality, wybierając ziarna z myślą o smaku, rolnikach i środowisku. Znana jest z jasnego i średniego palenia, chociaż oferuje również ciemniejsze opcje. Marka kładzie duży nacisk na etyczne i ekologiczne praktyki, oferując kawy organiczne i Fairtrade.
-
Drop Coffee - niezależna szwedzka palarnia ze Sztokholmu. Dokłada szczególnych starań, by kawa była pozyskiwana w sposób zrównoważony, z poszanowaniem pracy rolników oraz w zgodzie ze środowiskiem naturalnym. Oferują też takie ziarna, jak szwedzka kawa single origin. Kawiarnia i palarnia prowadzona jest przez pasjonatkę Joannę Alm, trzykrotną medalistkę World Coffee Roasters Championship.
Szwedzkie palarnie kawy są znane przede wszystkim za jakość, tradycję oraz innowacyjne podejście do palenia i produkcji kawy.
Marki takie jak Gevalia i Löfbergs mają ponad stuletnią historię, co świadczy o ich doświadczeniu i pozycji na rynku a szwedzka kawa speciality zyskała uznanie dzięki innowacyjnym palarniom m.in. Johan & Nyström.
NAJLEPSZA KAWA ZE SZWECJI?
Kawa ze Szwecji zyskuje uznanie nie tylko w kraju, ale także za granicą, w tym w Polsce. Szwedzkie kawy ziarniste zdobywają popularność dzięki wysokim standardom, jakości i dbałości o każdy etap produkcji, co czyni je świetnym wyborem dla miłośników kawy. Również szwedzkie metody parzenia kawy, nawiązujące do tradycji, ale sięgające w przyszłość, zapewniają uzyskanie najlepszej jakości napoju, wiele doznań smakowych i węchowych. Z kolei szwedzka kawa z małych palarni to komfort nabywania produktu z tzw. zrównoważonego handlu.
SZWEDZKA KAWA W POLSCE
Gdzie kupić szwedzką kawę? Oczywiście w naszym sklepie Książki po szwedzku! Znajdziesz tutaj najlepsze oferty na szwedzką kawę sprowadzaną bezpośrednio z palarni ze Sztokholmu i innych miast. Dostawa kawy ze Szwecji jest najlepszą opcją, ponieważ ogranicza udział pośredników i zapewnia najwyższą jakość produktu.
