Szwedzka literatura podbija serca czytelników na całym świecie. Od klasycznych bajek Astrid Lindgren i melancholijnych opowieści Hjalmara Söderberga po trzymające w napięciu kryminały Camilli Läckberg, które zajmują szczytowe miejsca na listach bestsellerów. W tym artykule dowiesz się więcej o pięciu szwedzkich pisarzach, których warto znać!
KARIN BOYE
Karin Boye urodziła się 26 października 1900 roku w Göteborgu. Tam spędziła wczesne lata dzieciństwa, jednak później przeprowadziła się z rodzicami do Sztokholmu. Już w wieku 10 lat zaczęła pisać wiersze, do których doszły później także sztuki teatralne.
1921 roku w Uppsali podjęła studia w zakresie filologii klasycznej i skandynawskiej a następnie studiowała historię i filozofię na Uniwersytecie w Sztokholmie. Utrzymywała relacje romantyczne zarówno z mężczyznami jak i z kobietami.
Zadebiutowała w 1922 roku zbiorem poezji “Moln”. Następnie wydała kolejne zbiory wierszy “Gömda land”, “För trädets skull”, z którego pochodzi jej najbardziej znany wiersz “Ja visst gör det ont”, oraz “De sju dödssysterna”.
Mieszkając w Berlinie widziała na żywo przemarsze i przemówienia nazistów. Jej obawy przed tym co się może wydarzyć oraz podróż do ZSRR zainspirowały ją do wydania powieści “Kallocain” (“Kallokaina”). Jest to powieść dystopijna, w której Boye przedstawia wizję państwa totalitarnego.
Karin Boye zmarła w 1941 roku w wyniku przedawkowania środków nasennych. Jej ciało zostało odnalezione w lesie niedaleko Alingsås.
Karin Boye jest jedną z najbardziej cenionych szwedzkich poetek. Autorka jest znana na całym świecie głównie dzięki swoim wierszom oraz powieści “Kallocain”. Więcej o biografii Autorki dowiesz się z podręcznika RIVSTART B2/C1, ze stron 111-113.
HJALMAR SÖDERBERG
Hjalmar Söderberg urodził się w 1869 roku w Sztokholmie. Dorastał w dobrze zorganizowanym domu gdzie niczego nie brakowało, ale nie było także obfitości. Jego życie rodzinne było spokojne i bezpieczne. Czasy szkolne jednak Soderberg wspominał dosyć niechętnie przez to, że koledzy z klasy mu dokuczali. Po ukończeniu szkoły podjął studia na Uniwersytecie w Upsali, jednak bezskutecznie.
Następnie Soderberg rozpoczął swoją przygodę z literaturą. Na początku zatrudniony był jako krytyk i eseista. Pracował także dla Svenska Dagbladet jako felietonista i recenzent.
Zadebiutował w 1895 roku powieścią “Förvillelser” (“Zabłąkania”) a w 1901 roku wydał “Martin Bircks ungdom” (“Młodość Martina Bircka”), która jest po części autobiografią. Następnie wydał swoje dwie najbardziej znane książki. W 1905 roku powieść “Doktor Glas”, która była bardzo prowokacyjna jak na swoje czasy, oraz w 1912 roku “Den allvarsamma leken” (“Niebłahe igraszki”), która jest w Szwecji uznawana za najlepszą powieść miłosną.
Hjalmar Soderberg w swojej twórczości podejmował także problematykę religijną m.in w książkach “Skilda vägar” (“Rozstajne drogi”), “Hjärtats oro” (“Niepokój serca”) czy pracy religioznawczej “Jezus Barabasz”.
Hjalmar Söderberg jest jednym z największych szwedzkich pisarzy XX wieku. Jego dzieła ciągle wywołują wrażenia na kolejnych pokoleniach. Jest doceniany na całym świecie, a w Szwecji porównywany do Augusta Strindberga.
ASTRID LINDGREN
Astrid Lindgren jest szwedzką pisarką i autorką popularnych powieści dla dzieci i młodzieży. Urodziła się w 1907 roku w Vimmerby. Jej ojciec był rolnikiem a jej matka nie miała wykształcenia zawodowego. Miała dwie młodsze siostry - Ingegerd i Stinę oraz starszego brata Gunnara. Jej dzieciństwo charakteryzowało się bezpieczeństwem, swobodą i zabawą.
Lidgren zaczęła szkołę w wieku 7 lat. Po ukończeniu szkoły średniej zaczęłą pracę jako wolontariuszka w gazecie Vimmerby tidning, gdzie pisała raporty i listy z podróży.
Wiosną 1926 roku Astrid Lindgren zaszła w ciążę z właścicielem i redaktorem naczelnym Vimmerby tidning. Miała wtedy 18 lat. Musiała się przeprowadzić do Sztokholmu gdzie pracowała w biurze a następnie przeprowadziła się do Danii. Tam mieszkała u rodziny, która po porodzie stała się na 4 lata rodziną zastępczą jej syna Larsa. Lindgren przeprowadziła się do Sztokholmu i znalazła pracę w Królewskim Klubie Automobilowym, w którym poznała swojego przyszłego męża Sture Lindgrena. W 1931 roku wyszła za niego za mąż a 3 lata później urodziła się ich córka Karin.
Astrid Lindgren wysyłała opowiadania do czasopism i gazet a w czasie wojny pracowała jako stenografistka. Zadebiutowała w 1944 roku książką “Britt-Mari lättar sitt hjärta” (“Zwierzenia Britt-Mari”).
Kolejny wielki przełom nastąpił w 1945 roku kiedy Lindgren wydała “Pippi Långstrump” (“Pippi Pończoszanka”). Książka została nagrodzona w konkursie na książkę dla dzieci w wieku 6-10 lat. W roku 1946 Lindgren wydała drugą część “Pippi Långstrump går ombord” (“Pippi wchodzi na pokład”), oraz w 1948 roku “Pippi Långstrump i Söderhavet” (“Pippi na Południowym Pacyfiku”).
Wraz z tymi książkami opublikowano także “Alla vi barn i Bullerbyn” (“Dzieci z Bullerbyn” 1947), “Mera om oss barn i Bullerbyn” (“Więcej o dzieciach z Bullerbyn” 1949), “Bara roligt i Bullerbyn” (“Wesoło jest w Bullerbyn” 1952). Uzupełnieniem fabuły serii są trzy książki: “Jul i Bullerbyn” (“Boże Narodzenie w Bullerbyn” 1963), “Vår i Bullerbyn” (“Wiosna w Bullerbyn” 1965) i “Barnens Dag i Bullerbyn” (“Dzień dziecka w Bullerbyn” 1966).
Astrid Lindgren zmarła w 2002 roku w wieku 94 lat. Miała ogromny wpływ na literaturę dziecięcą i młodzieżową. Jej książki są czytane na całym świecie i wiele z nich stało się już klasykami. Książki o Pippi przetłumaczono na 73 języki i stały się one największym szwedzkim bestsellerem książek dla dzieci wszech czasów.
SELMA LAGERLÖF
Selma Lagerlöf urodziła się w 1858 roku w Mårbacka, gdzie miała szczęśliwe dzieciństwo. Duży wpływ na jej późniejsze pisarstwo miały opowiadania jej babci. Razem ze swoją młodszą siostrą, którą uczyła, pisały wiersze i sztuki teatralne. W 1882 roku wyjechała do Sztokholmu
i rozpoczęła naukę do zawodu nauczycielki. Latem 1885 roku zmarł jej ojciec a jesienią rozpoczęła pracę w Szkole Podstawowej dla Dziewcząt w Landskronie.
W 1890 roku dostała nagrodę za pięć rozdziałów książki “Gösta Berling”, które ukazały się po raz pierwszy na łamach gazety “Idun”.
W 1891 roku książka została wydana w całości i stała się debiutem Selmy Lagerlöf. Powieść o byłym pastorze wzbogacona wątkami baśniowymi i legendami szybko odniosła ogromny sukces.
W latach 90 Selma dużo podróżowała. Po swojej pierwszej zagranicznej podróży wydała “Antikrists mirakler” (“Dziwy Antychrysta”) w 1897 roku a następnie w latach 1901, 1902 wydała epos “Jerusalem”(“Jerozolima”).
Selma Lagerlöf została poproszona o napisanie nowego podręcznika do geografii dla szwedzkich szkół podstawowych. Wtedy w 1906 roku wydała powieść “Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige” (“Cudowna podróż”). Książka odniosła natychmiastowy sukces i stała się klasykiem książek dla dzieci. Została przetłumaczona na ponad 60 języków a w Polsce została wydana już 4 lata po szwedzkiej premierze - w 1910 roku.
W 1909 roku otrzymała Nagrodę Nobla za “obecny w jej pismach wzniosły idealizm, żywą wyobraźnię oraz duchowe postrzeganie”.
Selma Lagerlöf zmarła w 1940 roku w Mårbacka. W 2013 roku poświęcono jej pamiątkowy kamień w Walk of Fame w Landskronie, który inaugurował król Szwecji Karol XVI Gustaw. Poświęcono jej też posągi wykonane z brązu oraz corocznie rozdawana jest Nagroda literacka Towarzystwa Selmy Lagerlof.
Selma Lagerlöf jako pierwsza kobieta została członkinią Akademii Szwedzkiej oraz jako pierwsza kobieta została laureatką Nagrody Nobla w dziedzinie literatury. Jej książka “Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige” została przetłumaczona na 60 języków a “Gösta Berling” na około 50. Stała się jedną z najchętniej czytanych i lubianych pisarek zarówno w Szwecji jak i na całym świecie a jej dzieła należą do klasyki literatury światowej.
CAMILLA LÄCKBERG
Camilla Läckberg urodziła się 30 sierpnia 1974 roku w miasteczku Fjällbacka. Już jako dziecko przejawiała zainteresowanie mrocznymi tematami i w wieku 5 lat napisała swoje pierwsze opowiadanie o tematyce kryminalnej “Święty Mikołaj”. Skończyła Szkołę Ekonomii i Prawa Handlowego przy Uniwersytecie w Göteborgu. Po ukończeniu studiów przeprowadziła się do Sztokholmu i rozpoczęła pracę w wyuczonym zawodzie jako ekonomistka i dyrektorka marketingu. Nie była ona jednak zadowolona ze swojej dotychczasowej pracy więc dostała w prezencie od rodziny kurs pisania kryminałów. Podczas tego kursu Camilla Läckberg rozpoczęła pisanie swojego debiutu.
“Isprinsessan” (“Księżniczka z lodu”) ukazało się w 2003 roku i jest pierwszą częścią kryminalnej sagi. Opiekun literacki z kursu zasugerował aby Läckberg umieściła fabułę powieści w miejscu, które dobrze zna więc akcja rozgrywa się w jej rodzinnym miasteczku Fjällbacka. Saga zawiera łącznie 10 części a pierwsza część została wydana także w formie lättläst.
Wydała także dwie książki kulinarne oraz powieści kryminalne dla dzieci - serię Super Charlie.
Powieści kryminalne Camilli Läckberg zostały opublikowane w ponad 60 krajach i osiągają szczytowe miejsca na listach bestsellerów. Jest jedną z najchętniej czytanych autorek szwedzkich kryminałów.
Dowiedz się więcej:
Najlepszy podręcznik do szwedzkiego
Dzieci z Bullerbyn po szwedzku
