SYLWESTER W SKANDYNAWII
JAK NORWEGOWIE WITAJĄ NOWY ROK?
W Norwegii Sylwester (Nyttårsaften) jest obchodzony zarówno w miastach, jak i w domowych zaciszach. W wielu norweskich miastach nie odbywa się już publiczny pokaz fajerwerków, natomiast prywatne ich użycie jest prawnie ograniczone ze względów bezpieczeństwa i ekologii. Fajerwerków nie można odpalać w pewnych strefach i godzinach. Wiele rodzin wybiera świętowanie w tradycyjnych domkach hytte w górach. Tam wita się Nowy Rok w mniejszym gronie, przy kominku, często na nartach lub sankach, z dala od wielkomiejskiego zgiełku. Norwegowie cenią sobie noworoczną przytulność, czyli nyttårskos.
CO NORWEGOWIE JEDZĄ W SYLWESTRA?
Popularną potrawą noworoczną w Norwegii jest kalkun, czyli indyk. W wielu domach króluje również pudding ryżowy (riskrem) z czerwonym sosem owocowym. O północy obowiązkowy jest kieliszek szampana i składanie życzeń: „Godt nytt år!”.
SYLWESTER W SZWECJI
W Szwecji od 1927 roku nieodłącznym elementem Sylwestra jest recytacja wiersza Alfreda Tennysona “Nyårsklockan” w muzeum Skansen w Sztokholmie. Wydarzenie transmitowane jest przez telewizję publiczną SVT i oglądane przez miliony ludzi. Przed północą obowiązkowo ogląda się również słynny skecz „Dinner for One”, który popularny jest również w innych krajach skandynawskich. Co ciekawe, Szwecja zawiesiła początkowo jego transmisję ze względu na kontrowersyjny motyw upojenia alkoholowego, ale Szwedzi tak bardzo nawoływali o przywrócenie programu, że jest już stale nadawany od 1976 roku.
JAKIE SĄ SZWEDZKIE POTRAWY I ZWYCZAJE SYLWESTROWE?
Szwedzki stół noworoczny przypomina wystawny bufet. Królują owoce morza - homar (hummer), ostrygi (ostron) i śledzie (sill). Popularna jest też tradycja wróżenia - dawniej z ołowiu, o czym Astrid Lindgren opowiada w „Dzieciach z Bullerbyn”, a dziś częściej z wosku, by uniknąć toksycznych substancji. O północy często rzuca się serpentyny i wykrzykuje życzenia: „Gott nytt år!”. Również dzwony kościelne obwieszczają nadejście nowego czasu.
SYLWESTER W DANII
W Danii wieczór sylwestrowy rozpoczyna się zawsze o godzinie 18:00 - wtedy telewizja transmituje przemówienie królowej (Dronningens nytårstale). To wydarzenie ma charakter narodowy, gromadzi całe rodziny przed ekranami i stanowi punkt odniesienia do mijającego roku. Później serwuje się tradycyjną kolację - gotowanego dorsza (nytårstorsk) z musztardowym sosem.
JAKIE SĄ DUŃSKIE TRADYCJE SYLWESTROWE?
O północy Duńczycy wskakują w Nowy Rok - dosłownie. Zgodnie z tradycją każdy przeskakuje z krzesła na podłogę, symbolizując „skok w przyszłość”. Zaraz po tym serwowany jest deser - marcepanowa wieża kransekage, dekorowana lukrem i często podawana z szampanem. To symbol dobrobytu i szczęścia. Po północy śpiewa się także piosenki narodowe, np. „Kong Christian stod ved højen mast”, wzmacniając poczucie wspólnoty. Mieszkańcy Danii mają też osobliwy zwyczaj tłuczenia talerzy o drzwi przyjaciół i rodziny, aby zostawić za sobą złość i negatywne emocje poprzedniego roku. Wierzy się, że im więcej potłuczonych talerzy leży pod drzwiami Duńczyka, tym więcej szczęścia będzie miał w następnym roku.
JAKIE SĄ ISLANDZKIE TRADYCJE SYLWESTROWE?
Na Islandii centralnym punktem nocy sylwestrowej jest telewizyjny program Áramótaskaupið - satyryczne podsumowanie roku, które wyśmiewa najważniejsze wydarzenia i postaci ze świata polityki czy show-biznesu. Ogląda go bardzo duża część społeczeństwa (w 2002 pobito rekord, gdy przez telewizorem zasiadło 95% Islandczyków), a jego fragmenty są w kolejnych dniach szeroko komentowane. To rytuał, który łączy naród w śmiechu i dystansie do świata.
JAK WYGLĄDA ZABAWA SYLWESTROWA NA ISLANDII?
Sprzedaż fajerwerków na Islandii jest ściśle kontrolowana. Jedynym uprawnionym sprzedawcą jest Stowarzyszenie Ratowników (Landsbjörg), którego wolontariusze biorą udział w ponad 1200 akcji każdego roku. Zysk ze sprzedaży fajerwerków przeznaczany jest na zakup nowego sprzętu ratowniczego, dlatego Islandczycy kupują je chętnie, widząc w tym formę wsparcia. Popularne są też ogromne ogniska (brenna), organizowane na obrzeżach miast. Mają one symbolicznie spalić „stary rok” i dają okazję do spotkania sąsiadów.
CO ŁĄCZY NOWOROCZNE ZWYCZAJE SKANDYNAWII?
Choć Norwegowie uciekają w góry do hytte, Szwedzi odlewają wróżby, Duńczycy skaczą z krzeseł, a Islandczycy śmieją się z polityków, wszystkie te tradycje łączy wspólna idea: rozpocząć nowy rok z dobrym nastawieniem i w gronie najbliższych. Podobnie jak w Polsce, popularne są pokazy, odliczanie do północy oraz toast noworoczny. W Norwegii, Szwecji i Danii kieliszek podnosi się z tym samym okrzykiem: „Skål!” - „Na zdrowie!”.
DOWIEDZ SIĘ WIĘCEJ:
➔ Trettondagen, czyli Trzech Króli w Szwecji
➔ „Bättre koll på pengarna” - książka po szwedzku dla tych, których noworocznym postanowieniem jest odzyskać kontrolę nad finansami
